Μνήμη η φυλετική

ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ;;

(γεωπονικά και εντομολογικά )

Κάθε χρόνο στην ίδια ζαρντινιέρα φυτεύω πεπονιές ( ένα είναι το πεπόνι, το λεγόμενο αργίτικο κι άλλο ένα το θρακιώτικο, τα άλλα είναι απλώς υβρίδια). Φέτος ή είναι κακή χρονιά ή αδυνάτισε ο σπόρος λόγω μονογονικότητας- η φύση ευνοεί τα διαφορετικά χαρακτηριστικά- και δεν έχουν δέσει (ακόμα) πεπονάκια.
Με την ανάπτυξη των φύλλων όμως, όπως κάθε χρόνο, εγκαταστάθηκε ένα αλογάκι της παναγιάς να ξεκαλοκαιριάσει !!
Χρήσιμο είναι μια που δεν πειράζει τα φυτά αλλά τρώει τα άλλα έντομα που μπορούν να κάνουν ζημιά στα φυτά.
Εδώ όμως δεν έχουμε σπόρους, ούτε έχω δει ποτέ άλλο στον μάλλον μεγάλο κήπο μου και δεν νομίζω πως ζουν περισσότερο από ένα χρόνο τέτοια έντομα οπότε δίκαια διερωτώμαι πως την βρίσκουν την πεπονιά αν όχι από φυλετική μνήμη ;

Ενα ρόδο φεύγει, ένα άλλο έρχεται

Είναι καιρός να πηγαίνω. Ξέρω ένα πεύκο που σκύβει κοντά σε μια θάλασσα. Το μεσημέρι, χαρίζει στο κουρασμένο κορμί έναν ίσκιο μετρημένο σαν τη ζωή μας, και το βράδυ, ο αγέρας περνώντας μέσα από τα βελόνια του, πιάνει ένα περίεργο τραγούδι, σαν ψυχές που κατάργησαν το θάνατο, τη στιγμή που ξαναρχίζουν να γίνουνται δέρμα και χείλια. Κάποτε ξενύχτησα κάτω από αυτό το δέντρο. Την αυγή ήμουνα καινούριος σα να με είχαν κόψει την ώρα εκείνη από το λατομείο.

  
Α! να ζήσει κανείς τουλάχιστο έτσι, αδιάφορο.

(Γ. Σεφέρης, ο Στρατης Θαλασσινός περιγράφει έναν άνθρωπο)
  



Βγήκε σκυφτός και ζαλισμένος από το σπίτι του γιατί το ρόδο της καρδιάς του αφού τον τσίμπησε επανειλημένα με τ' αγκάθια του άρχισε να μαραίνεται. Χρώματα κι αρώματα αλλοιώθηκαν, τα ροδοπέταλα στριφογύρισαν και πέσαν, η εποχή του πέρασε.
Αντί να κάνει προς τα κάτω όπως πάντα για ανεξήγητους λόγους τράβηξε την ανηφόρα. Περπάτησε αρκετά, λίγες φορές έφτανε τόσο ψηλά και τότε μέσα σ' ένα κηπάκι πνιγμένο στα φυτά κάτι του κίνησε την περιέργεια. Ηταν ένα μικρό βαθυκόκκινο μπουμπούκι, πολύ όμορφα σχηματισμένο. 
Λες ; σκέφτηκε

Χρόνια πολλά πίσω θυμήθηκε που κατέβαινε την Θήρας να πάει σε δουλειά και του έσπαγε την μύτη μια αόρατη τριανταφυλλιά. Εγινε ορατή όταν γκρεμίστηκε το σπίτι και βρισκότανε στην αυλή ενός σπιτιού από την άλλην οδό του τετραγώνου, συνορεύανε οι αυλές. Ηταν μια μεγάλη αναρριχόμενη τριανταφυλλιά με τα λουλούδια της να φαίνονται μαύρα από κάποια απόσταση, τόσο βαθύ κόκκινο χρώμα είχαν και με μια μεθυστική μυρουδιά. Εκοψε πολλές φορες κλαδάκια και τα φύτεψε να ριζοβολήσουν αλλά ήταν από τις πολύ δύσκολες, ίσως γιατί ο κορμός είχε πολύ ψίχα με λίγο ξύλο και δεν άντεχε μέχρι να βγούνε οι ρίζες και τα φύλλα. Ισα που πρόλαβε μετά από κάποιους μήνες προπαθειών να έχει  δυο νεαρά φυτά γιατί στη θέση του παλιού σπιτιού είχε ξεφυτρώσει μια πολυκατοικία και η πρόσβαση στην καλή τριανταφυλλιά  ήταν αδύνατη.
Το ένα φυτό το φύτεψε σπίτι του, το άλλο το πήγε στο σπίτι στο χωριό. 
Στην Αθήνα όσες θέσεις κι αν άλλαξε η τριανταφυλλιά του έδινε μικρά ροζ τριαντάφυλα που δεν είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα. Στο χωριό με την δεύτερη προσπάθεια βρήκε την θέση της. Γέμιζε τριαντάφυλλα κάθε άνοιξη, αιματοβαμμένα μυρωδάτα και τόσο καλοσχηματισμένα που οποιοδήποτε τριαντάφυλλο, μεγάλο και πολύχρωμο, να δείχνει φτωχός συγγενής δίπλα του. Ας αφήσουμε την εκτός συναγωνισμού μυρουδιά του. Την εποχή εκείνη ο κήπος του χωριού την άνοιξη είχε τεράστια ποικιλία από τριανταφυλλιές, κάπου εξήντα ρίζες
Το μυστικό ήταν πως την έβαλε σύριζα σ' έναν ανατολικό τοίχο ώστε ο ήλιος να την βλέπει μόνο 3-4 ώρες το απόγευμα, για την τριανταφυλλιά η έκθεση στον ήλιο  είναι το καθοριστικό στοιχείο

Οπως όλα τα καλά βαστάνε λίγο όταν απερίσκεπτα έδωσε την άδεια στους διπλανούς να μπούνε στον κήπο του για οικοδομικές δουλειές ενώ έλειπε, γύρισε και την βρήκε ξεραμένη από τον ασβέστη του σοβαντίσματος.
Την έψαχνε για χρόνια μήπως την ξαναβρεί αλλά μόνο φτηνές απομιμήσεις εύρισκε, μάλιστα μια την αγόρασε μαζί με το τότε ρόδο της καρδιάς του απελπισμένος που δεν έβρισκε κάτι άλλο να της μοιάζει περισσότερο. Είχε σταματήσει να ψάχνει μέχρι που είδε αυτό το μπουμπούκι από μακρια.

Θέλησε να μπει μέσα στον κήπο να μυρίσει το τριαντάφυλλο, να βεβαιωθεί πως είναι αυτό που αναζητούσε αλλά δίσταζε. Ενας ευγενικός κύριος τον ενθάρρυνε : 
- Μπείτε μέσα να το μυρίσετε κι αν θέλετε να σας φέρω κλαδευτήρι να πάρετε κλαδάκι για  φύτεμα
Λένε πως μια δοκιμή, πείθει, μετά από πολλά χρόνια ξαναβρήκα αυτή τη θεσπέσια μυρουδιά.
Ευχαριστώντας θερμά τον ευγενικό κύριο επέστρεψα να φυτέψω τα κλαδάκια.
Υπάρχουν ρόδα και ρόδα, άλλα γρατζουνάνε τα χέρια όταν τα πιάνεις κι άλλα την καρδιά όταν...

Τα νέα του μπανανόδενδρου

Μετά από αστοχία πολλών ετών η εντατική περιποίηση στο μπανανόδενδρο του κήπου απέδωσε καρπούς στην κυριολεξία. Κοπριά και άφθονο πότισμα ήταν τα υλικά προαπαιτούμενα και η αγάπη για ό,τι κάνεις το πνευματικό μέρος της φροντίδας, απαραίτητο για κάθε καλλιέργεια.
Το λουλούδι της μπανανιάς, σαν ένα πελώριο κρεμμύδι άνοιγε κάθε μέρα ένα χοντρό μωβ φύλο κι από μέσα φαίνονταν μια σειρά  μπανανίτσες με το λουλουδάκι τους σε κάθε άκρη. Την επόμενη μέρα, από το λουλούδι είχε μείνει μόνο ο ύπερος, το προστατευτικό φύλλο είχε πέσει, η παλιά σειρά από τις μπανανίτσες ξεκίναγε ν' αλλάξει προσανατολισμό και μια νέα σειρά από μπανανίτσες έβγαινε με την σειρά της στην αυλαία της ζωής του κήπου.

Οι μπανάνες ξεκινούν η καριέρα τους κοιτώντας προς τα κάτω αλλά σιγά-σιγά γυρίζουν προς τα πάνω όπως τις βλέπουμε στο φυτό.
Μπορεί στην τροπική ζώνη οι σειρές από τις μπανάνες να είναι πάρα πολλές αλλά εδώ στην εύκρατη ζώνη με το ζόρι φτάνουν τις δέκα. Μετά, κάθε σειρά έχει ατροφικές μπανανίτσες που δεν δένουν καρπό κι αυτό συνεχίζεται για πολλές μέρες μέχρι που το "κρεμμύδι" δηλαδή το άνθος της μπανανιάς φτάνει σχεδόν σε απόσταση ενός μέτρου από τις σειρές με τις μπανανίτσες πλησιάζοντας το έδαφος.
Θεωρώντας πως εξαντλεί το φυτό απορροφώντας χυμούς αποφάσισα να το κόψω.
Ας του ρίξω μια ματιά.

Μια κοντινή πόζα των λουλουδιών πάνω σ' ατροφικές μπανανίτσες κίτρινου χρώματος ενώ οι αρχικές που έδεσαν ξεκίναγαν πράσινες την καριέρα τους

Είναι απίστευτο το πόσο υγρό έβγαζε αρχικά η πληγή στο λουλούδι, λες κι ήταν χαλασμένη βρύση ! Σιγά - σιγά περιορίστηκε σε συχνές σταγόνες, μετά σε αραιές σταγόνες για να σταματήσει μετά από τρεις ώρες όταν άρχισε να πήζει το υγρό στην πληγή.

Εδώ τελειώνει η ανθρώπινη παρέμβαση κι το μεγάλωμα πλέον εξαρτάται από τον καιρό. Ενας ζεστός Οκτώβρης και Νοέμβρης θα τις φέρει σε ικανοποιητικό σημείο για να κοπούν και να ωριμάσουν -όχι με ασετυλίνη, όπως του εμπορίου- αλλά με φλούδες από μήλο ή και από μπανάνα, κλεισμένες δυο μέρες σε μια μαύρη σακούλα. Αν δεν είναι ζεστοί οι επόμενοι μήνες πιθανόν να γίνουν στις αλκυονίδες μέρες ή αν δεν υπάρξουν παγωνιές να τις χαλάσουν, στις αρχές της επόμενης άνοιξης.
Περίπτωση να ωριμάσουν πάνω στο δένδρο μάλλον δεν υπάρχει μια που δεν ήταν καλός ο μήνας ανθοφορίας, ο Αύγουστος.
Πιθανόν όμως ένα ήδη πολύ μεγάλο βλαστάρι, αν βγάλει τον χειμώνα χωρίς οι παγωνιές να το ξεράνουν, ν' ανθίσει τον Απρίλη ή τον Μάη. Σ' αυτή την σπάνια περίπτωση οι μπανάνες ωριμάζουν πάνω σττο δένδρο κι το άρωμά τους δεν λέγεται ! Είναι φρούτο που το μοιράζεσαι με φίλους και γείτονες γιατί ωριμάζουν όλες μαζί και δεν αντέχουν πάνω από δυο μέρες, μετά γίνονται σαν μαρμελάδα. Αφήνουν όμως αξέχαστη γεύση σ' όσους τις δοκιμάσουν.

Ο θάνατος της πεπονιάς

 Η εικόνα, ως συνήθως, από τον γούγλη

Είχε τις δικές του ιδιορρυθμίες. Ολα τα καρποφόρα δέντρα του ήταν κατευθείαν από σπόρο και μάλιστα από φρούτο που είχε φάει και του είχε "μιλήσει" η γεύση του. Το αποτέλεσμα ήταν -μ' εξαίρεση τις σκληραγωγημένες ροδιές- να έχουν μικρότερη διάρκεια ζωής μια που οι ασθένειες και τα έντομα καραδοκούσαν, αλλά προτιμούσε να ανανεώνει συχνά τα δέντρα του παρά να υποκύψει στην συνήθεια του μπολιάσματος.
Η επέκταση αυτής της λογικής και σε άλλα πεδία τον οδήγησε στο να απορρίψει από το διαιτολόγιό του αυτά τα στρογγυλά υβρίδια που κυκλοφορούσαν σαν πεπόνια, αυτός θυμότανε από μικρός τα αργείτικα με τον μαγικό συνδυασμό χρωμάτων στο άνοιγμά τους και την απίθανη γεύση που είχαν κερδίσει πανεύκολα την μονομαχία στην προτίμησή του από τα επίσης γνήσια θρακιώτικα. Φυσικότατα λοιπόν όταν πέτυχε ένα καλό αργείτικο σχετικά νωρίς το καλοκαίρι, αποφάσισε να φυτέψει τρία σποράκια σε μια ζαρντινιέρα. Εβαλε κάποια σχοινιά ώστε να τις κάνει αναρριχώμενες και να εξασφαλίσουν περισσότερο ήλιο. Οι δυό από τις τρείς πεπονίτσες του έδωσαν από ένα υπέροχο καρπό στα τέλη του Οκτώβρη - ήταν μακρύ το καλοκαίρι, πέρισυ - και φυσικά ο σπόρος ανανεώθηκε για την επόμενη χρονιά, αυτή την φορά όμως φυτεύθηκε Απρίλη. Θεωρούσε σαν αιτία της μονοκαρπίας τους την αργοπορημένη φύτευσή τους αλλά την επόμενη χρονιά διαπίστωσε πως δεν ήταν έτσι. Εχοντας φυτεύσει οκτώ ρίζες πήρε στα μέσα του καλοκαιριού οκτώ πεπονάκια, ένα για κάθε ρίζα. Μολονότι η ανθοφορία συνεχιζότανε ή δεν έδεναν καρπό ή τον μαράζωναν λίγο μετά το δέσιμο. Ο περιορισμένος χώρος για το ριζικό τους σύστημα και η παντελής έλειψη οποιουδήποτε λιπάσματος μπορεί να ήταν οι αιτίες αλλά δεν είχε σκοπό να παραβεί τις αρχές του για καλύτερη απόδοση. Μοναδικό "λίπασμα" ήταν τα κατακάθια από τον τούρκικο καφέ και το εσπρέσσο που έπινε και λίγη κοπριά.
Με το μάζεμα των πρώτων καρπών οι πεπονίτσες άρχισαν να δένουν πάλι από έναν  καρπό. Αφησε τις έξη πιο γερές για να δώσει λίγο περισσότερο χώρο στην δεύτερη σοδειά που ετοιμαζότανε. Η ανάπτυξη ήταν πιο αργή και μόνο ένα πεπόνι έφτασε σε κανονικό μέγεθος και κόπηκε στις 10 του Οκτώβρη. Τα φυτά αγκομαχώντας προσπαθούσαν να μεγαλώσουν τους καρπούς τους που παρουσίαζαν ήδη σημάδια πρόωρης ωρίμανσης όπως είναι το αρχικό κιτρίνισμα του μικρού καρπού. Τα παρακολουθούσε καθημερινά ελπίζοντας πως οι 20 βαθμοί θερμοκρασίας θα βοηθούσε τα φυτά ν' αποτελειώσουν το έργο τους. Ομως το συννεφιασμένο πρωϊνό της 16ης Οκτωβρίου μια έκπληξη τον περίμενε : όλες οι πεπονιές ήταν κατάξερες παρ' ότι το χώμα ήταν υγρό. Πέθαναν ξαφνικά την νύκτα παίρνοντας το χρώμα των ξεραμένων φύλλων παρ' ότι την προηγούμενη ήταν πράσινες. Του έμεινε η απορία γιατί δεν υπήρξε κάποια απότομη πτώση της θερμοκρασίας που θα δικαιολογούσε αυτό το φαινόμενο παρά μόνο η πολύ έντονη συννεφιά.
Ποτέ δεν θα μάθει αν ήταν σύμπτωση ή όχι αλλά λίγο μετά ένας μίνι τυφώνας κτύπησε τα μέρη του. Σφυρίζοντας ο αέρας έκανε κυκλικές κινήσεις μεταφέροντας συγχρόνως τεράστιες ποσότητες νερού. Οι συναγερμοί των  αυτοκινήτων συναγωνίζονταν με τις αστραπές στους ήχους και τις λάμψεις. Στο γήπεδο του βόλλεϋ το νερό από την ποσότητα και τον πολύ αέρα έφιαχνε κυματάκια ! Ποτέ στην ζωή του δεν είχε ξαναδεί τέτοια ένταση κακοκαιρίας, ευτυχώς βάστηξε λίγο και επανήλθε στα συνηθισμένα επίπεδα βροχής και αέρα.
Ισως ήταν κάτι που οι σοφές πεπονιές δεν θέλησαν να ζήσουν και προτίμησαν να κόψουν το νήμα τους λίγες ώρες πριν.